Ιστριονική Διαταραχή Προσωπικότητας

Ιστριονική Διαταραχή Προσωπικότητας

Ο τύπος αυτός της προσωπικότητας κυκλοφορεί ανάμεσά μας και μάλιστα μπορεί κανείς να τον συναντήσει και…στις καλύτερες οικογένειες. Είναι άνθρωποι που κινούνται με ιδιαίτερη άνεση κοινωνικά κι επαγγελματικά και ενδεχομένως θα διαγνωστούν με τη συγκεκριμένη διαταραχή (H.P.D), όταν θα ζητήσουν βοήθεια για κατάθλιψη, εφόσον βρεθούν σε αδιέξοδο στα πλαίσια μιας προσωπικής / συναισθηματικής σχέσης. Είναι άνθρωποι ίσως «υπεράνω υποψίας» όσον αφορά στις διαταραχές ψυχολογικού περιεχομένου, αλλά μάλλον είναι κι αυτοί μεγάλα θύματα μιας τραυματικής παιδικής ηλικίας – συνήθως με μια μητέρα συναισθηματικά απόμακρη και παγερή- και μιας κοινωνίας με πολύ σκληρά- απαιτητικά μοντέλα… «επιτυχίας».
Ο όρος «ιστριονική» (διαταραχή) προέρχεται από το λατινικό histrio, histrionis «ηθοποιός», άρα είναι αυτονόητο πως έχουμε μπροστά μας ένα άτομο που σε κάποιο βαθμό έχει την ανάγκη να υποκριθεί έναν ρόλο.

Συζητούμε για μια διαταραχή προσωπικότητας που χαρακτηρίζεται από έντονη αστάθεια στη διάθεση, αλλά και στις διαπροσωπικές σχέσεις, εντονότατη ανάγκη κάποιου να αποτελεί το κέντρο της προσοχής και να γίνεται αντικείμενο αέναης επιδοκιμασίας. Παράλληλα, παρατηρείται μια τονισμένη θεατρικότητα στον τρόπο ομιλίας και στη γενικότερη συμπεριφορά, μια συμπεριφορά που πολλάκις θα μπορούσε να κριθεί ως σεξουαλικά αποπλανητική ή τουλάχιστον προκλητική.

Σύμφωνα με μελέτες, η συγκεκριμένη διαταραχή προσωπικότητας είναι τέσσερις φορές πιο συχνή στο γυναικείο φύλο συγκριτικά με τους άνδρες.

Οι εμπειρίες της παιδικής ηλικίας φαίνονται καθοριστικές για την ανάπτυξη της ιστριονικής διαταραχής: αυταρχικοί, ελεγκτικοί γονείς ή (ακόμα περισσότερο) μια απόμακρη μητέρα, μαζί με το βίωμα της «αγάπης υπό όρους» και μάλιστα με ακατάπαυστες προσδοκίες των πρεσβυτέρων τέτοιες, ώστε το ανήλικο να αισθάνεται ότι πάντα «πρέπει να καταφέρει κάτι ακόμα» για να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και να γίνει αποδεκτό, φαίνονται να δημιουργούν έναν έφηβο κι ενήλικα – αργότερα- γεμάτο συναισθήματα απληστίας (= δεν χορταίνω να λαμβάνω αγάπη), αφού το άτομο έχει την τάση να κάνει προβολή (γνωστός αμυντικός μηχανισμός στην Ψυχολογία).
Το άτομο με H.P.D. δεν μπορεί κατ’ ουσίαν να αγαπήσει βαθιά – αληθινά- δίχως όρους, διότι δεν έχει λάβει αυτού του είδους την αγάπη. Ουσιαστικά, λοιπόν, αγαπάει επιφανειακά, ασχέτως του πώς παρουσιάζει / περιγράφει / δραματοποιεί τις καταστάσεις που βιώνει.

Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία η Ιστριονική Διαταραχή Προσωπικότητας (H.P.D.) ενδεχομένως κάπου βρίσκει κοινό έδαφος με την Αντικοινωνική Διαταραχή Προσωπικότητας (A.P.D.), καθόσον τα συμπτώματα του εγωκεντρισμού, της ανευθυνότητας ως προς το ρίσκο και τις συνέπειές του, αλλά και της χειριστικής συμπεριφοράς είναι εμφανή σε αμφότερες τις διαταραχές.

Πώς θα ξεχωρίσω τον άνθρωπο που πάσχει από H.P.D;

  • Κάποια από τα συνήθη συμπτώματα στη συμπεριφορά των ατόμων με H.P.D είναι τα παρακάτω:
  • Ντύνονται προκλητικά ή εξαιρετικά εκκεντρικά (αφού επιθυμούν να έλκουν την προσοχή)
  • Συχνά προκαλούν σεξουαλικά με τη συμπεριφορά τους (χωρίς απαραίτητα να εννοούν κάτι περαιτέρω). Εδώ ουσιαστικά έχουμε μια πρόκληση για την πρόκληση
  • Εκφράζουν τα συναισθήματά τους σ’ ένα στυλ ιμπρεσιονιστικό, υπερβολικά ζωντανά και με απαράμιλλη ένταση
  • Παρουσιάζουν εγωκεντρισμό και τάσεις χειρισμού των άλλων
  • Επιδεικνύουν μια λαχτάρα για συνεχή θαυμασμό εκ μέρους των άλλων
  • Επηρεάζονται εύκολα από τα εξωτερικά ερεθίσματα
  • Δραματοποιούν και μεγεθύνουν τις δυσκολίες που βιώνουν
  • Λατρεύουν το ρίσκο, αλλά δεν ανέχονται ούτε αντέχουν την αποτυχία
  • Δεν λαμβάνουν ψύχραιμα ή ρεαλιστικά αποφάσεις ούτε βασίζονται σε αντικειμενικά κριτήρια για την όποια απόφασή τους
  • Ψάχνουν το λάθος (το φταίξιμο) σε άλλους ή στις καταστάσεις, αλλά όχι στον εαυτό τους
  • Είναι υπερήφανοι για την προσωπικότητά τους κι αρνούνται να αλλάξουν κάτι από αυτήν
  • Πληγώνονται εύκολα από κάθε διαπροσωπική σχέση, διότι δεν ξεχωρίζουν όρια ούτε διαβαθμίσεις ποιότητας / εγγύτητας στις σχέσεις τους (όλες οι σχέσεις αντιμετωπίζονται σαν να είναι «στενές»)

Ιστριονική Διαταραχή Προσωπικότητας και Υποστήριξη

Λόγω του γενικότερου προφίλ βιωμάτων, στάσης και συμπεριφοράς τους, τα άτομα με H.P.D. χρήζουν ιδιαίτερων χειρισμών, ώστε να μπορεί ο εκάστοτε ειδικός να τα βοηθήσει ν’ αναγνωρίσουν και να κατανοήσουν τα θεωρητικά – νοητικά μοντέλα βάσει των οποίων σκέπτονται, κρίνουν, αποφασίζουν και κινούνται.

Ο βασικός στόχος σε κάθε ψυχοθεραπευτική προσέγγιση είναι να δοθεί βοήθεια στο άτομο α) να «δει» ξεκάθαρα την υπερβολική του εξάρτηση από το περιβάλλον κι από τους άλλους ανθρώπους και β) να βρει μια καινούρια εσωτερική πηγή ικανοποίησης- μια εσωτερική σταθερά, ώστε ν’ αποκτήσει σταδιακά ψυχολογική ανεξαρτησία.

Βιβλιογραφία:

Comer, R.J. (1998). Abnormal Psychology (3rd ed.). New York: W.H. Freeman and Company
Carson, R.C., Butcher, J.N., & Mineka, S. (2000). Abnormal Psychology and Modern Life (11th ed.). Boston: Allyn and Bacon

Leave a Reply

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.