Τι σκέπτεσαι για τον τρόπο που σκέπτεσαι;

Τι σκέπτεσαι για τον τρόπο που σκέπτεσαι;

Σήμερα θα μιλήσουμε για την αξία της συνεργασίας και της επικοινωνίας. Όχι όμως με κάποιον τρίτο. Ούτε καν με κάποιον δεύτερο.
Θα μιλήσουμε για την αξία της συνεργασίας και της επικοινωνίας με τον ίδιο μας τον εαυτό.
Ας μπούμε στην ιστορία μας σιγά σιγά.
Σε κάθε περίπτωση / περίσταση όπου αισθάνεσαι ότι τείνεις να πέσεις σε ένα είδος μελαγχολίας ή ακόμα κι αν εμφανίζεις σημεία / στοιχεία καταθλιπτικότητας, αξίζει να κάνεις μια – ίσως τεράστια- προσπάθεια να κοντοσταθείς. Να σταματήσεις για λίγο τη ροή των σκέψεων ή και του «κενού σκέψης» στο οποίο έχεις υποπέσει και να εστιάσεις σε ένα ερώτημα μόνο, το οποίο θα θέσεις στον εαυτό σου μπροστά στον καθρέπτη: α) τι σκέπτομαι; Και β) πώς κρίνω τον τρόπο που σκέπτομαι;
Θυμήσου πως εδώ δεν ψάχνουμε σωστό ή λάθος. Το θέμα δεν είναι να βγάλουμε συμπέρασμα πως «η άποψή σου είναι λανθασμένη». Το ζήτημα είναι να δούμε κατά πόσον η συγκεκριμένη άποψη είναι αποτέλεσμα μιας διαδικασίας που εμπεριέχει συνοχή και μια κάποια λογική – ισορροπημένη αλληλουχία.
Μπορεί να έχεις ακούσει για τις «αυτόματες σκέψεις», δηλαδή τις σκέψεις, ιδέες ή εικόνες που έρχονται άξαφνα κι απρόσκλητα θαρρείς στο μυαλό επηρεάζοντας όμως δραστικά τη συναισθηματική ή / και σωματική μας κατάσταση. Οι αυτόματες σκέψεις είναι συχνά συνέπεια κάποιου τραυματικού / δύσκολου γεγονότος, μιας εμπειρίας του παρελθόντος που έχει καταγραφεί με ισχυρό τρόπο στο υποσυνείδητο, με αποτέλεσμα να έχει αφήσει τόσο σημαντικό αποτύπωμα, ώστε σε δεδομένες στιγμές, με πρόσφορες αφορμές, να έρχεται στην επιφάνεια και να ταράζει τόσο το υποσυνείδητο, όσο και το συνειδητό μας πεδίο.
Τι κι αν έχεις χάσει, για παράδειγμα, 40 ολόκληρα κιλά. Τι κι αν νίκησες τον «εχθρό σου» που ήταν η παχυσαρκία. Υπάρχουν στιγμές που ανεβαίνεις στη ζυγαριά και μόλις αυτή δείξει 2 κιλά παραπάνω, εσύ παθαίνεις πανικό και αυτομάτως «αισθάνεσαι παχύσαρκος/η»- αυτόματη σκέψη / ιδέα.
Είσαι όμως στ’ αλήθεια παχύσαρκος/η επειδή η ζυγαριά έδειξε 2 κιλά παραπάνω, όταν έχεις ήδη φτάσει στο στόχο μιας απώλειας της τάξεως των 40 κιλών;
Άλλο παράδειγμα: τι κι αν έχεις καταφέρει να είσαι περιζήτητος/η σε δουλειές, με προσόντα που πολύς κόσμος θα ζήλευε. Από τη στιγμή που η τάδε εταιρία μπήκε σε διαδικασίες μείωσης προσωπικού βάσει οικονομικοτεχνικών λόγων και απέλυσε πολλούς υπαλλήλους- μέσα σε αυτούς κι εσένα-, εσύ αισθάνεσαι «ένα μηδενικό», ανίκανος/η να βρεις μια θέση εργασίας, ανάξιος/α να μπει στην αρένα και να λάβεις αυτό που παλαιότερα ήξερες ότι άξιζες και μπορούσες. Σοκ. Ψυχολογικός τραυματισμός. Και ακολούθως, δημιουργία μιας αλληλουχίας αυτομάτων σκέψεων που οδηγούν σ’ ένα δύσκολο μονοπάτι αυτοκατάρρευσης κι απαξίωσης του Εγώ από το ίδιο το υποσυνείδητο που θέτει το ρυθμό.
Κάθε φορά που νιώθεις να πέφτεις, λοιπόν, προτείνω να κοντοσταθείς και να σκεφτείς καλά. Βάλε στο κέντρο της ανάλυσής σου την αυτόματη ιδέα / εικόνα / σκέψη που σε έκανε να πέσεις ψυχολογικά. Αμέσως μετά, προσπάθησε να δεις τι είναι πίσω από τη σκέψη και στη συνέχεια παρακολούθησε με έναν τρόπο, βήμα βήμα, τη λογική διεργασία που μπορεί / δεν μπορεί να οδηγεί στην αυτόματη σκέψη.
Για παράδειγμα: ξαφνικά νιώθω ότι δεν θέλω να βγω από το σπίτι. Όχι, καλύτερα να μείνω μέσα. Άσε που δεν έχω και τίποτε να φορέσω. Αποκλείεται να ντυθώ! πώς είμαι έτσι; μπα, δεν αισθάνομαι καλά. Ας πέσω να κοιμηθώ. Δεν θέλω να πάω, δεν θέλω να «εμφανιστώ» πουθενά. Στοπ τώρα.
Παρατηρείς ότι α) αισθάνεσαι άσχημα, β) προτιμάς να μην εμφανιστείς πουθενά, γ) ίσως ακόμα καλύτερα να πέσεις για ύπνο, δηλαδή να «αποσυρθείς» από την συνειδητή πραγματικότητα και δ) κατακρίνεις τον εαυτό σου
Ρώτα, λοιπόν τον εαυτό σου: τι είναι αυτό που σε κάνει να νιώθεις έτσι άσχημα; ο καιρός, ας πούμε;
Θα εντοπίσεις το κυρίως θέμα. Νιώθεις άσχημα γιατί διαπίστωσες ότι η ζυγαριά έδειξε 2 κιλά επιπλέον στο σωματικό σου βάρος. Μάλιστα. Και; πώς αντιδρούμε επάνω σε αυτή τη διαπίστωση; Αυτόματη σκέψη: είμαι παχύσαρκος/η, δεν μπορώ να εμφανιστώ πουθενά, η εμφάνισή μου είναι απαράδεκτη.
Προσπάθησε να βγεις από τη θέση στην οποία βρίσκεσαι. Πάρε τη θέση ενός άλλου ατόμου και μίλα στον εαυτό σου σαν να είσαι απέναντι. Τι θα έλεγες, τότε, σε κάποιον αγαπητό σου άνθρωπο αντικειμενικά; α) ναι, το ότι έχεις πάρει 2 κιλά βάρος, σημαίνει αυτομάτως ότι δεν μπορείς να βγεις από το σπίτι β) ναι, το ότι έχεις πάρει 2 κιλά βάρος, σημαίνει ότι είσαι παχύσαρκος/η, είναι πιο σωστό να πέσεις για ύπνο για να το ξεχάσεις, είναι στ’ αλήθεια φρικιαστικό και δεν ξεπερνιέται αλλιώς, γ) το ότι έχεις πάρει 2 κιλά σημαίνει ότι είτε οι ορμόνες σου έχουν επηρεάσει το βάρος σου είτε ότι έχεις φάει λίγο παραπάνω είτε ότι έχεις πιει πολλά υγρά ή έχεις καταναλώσει αρκετή τροφή πριν ζυγιστείς. Τι σχέση έχουν όλα αυτά με την επιλογή να βγεις από το σπίτι και να περάσεις ένα όμορφο απόγευμα / βράδυ; τι σημειοδοτούν αυτά τα δυο επιπλέον κιλά; σημειοδοτούν κάποια αποτυχία / αναξιότητα; σημειοδοτούν μια αφορμή για να αποφύγεις κάποιους ή να σε αποφύγουν κάποιοι; τι είναι στ’ αλήθεια αυτά τα δυο κιλά στο σώμα σου; είναι τα πάντα σου, το σύνολο της ύπαρξής σου, είναι δα τόσο καθοριστικά ώστε να δώσουν το πράσινο ή το κόκκινο φως αναφορικά με μια ενδεχόμενη έξοδό σου;
Προσπαθώντας να αγκαλιάσεις τον εαυτό σου και την εμμονή, την ιδέα, την αυτόματή σου σκέψη σαν να ήσουν ένας άλλος, κάποιος έξω από εσένα, δίνεις τροφή αγάπης και φροντίδας στον πιο σημαντικό σύμμαχο της ζωής σου: στον εαυτό σου.
Είναι μάλλον απαραίτητο να μπεις στη διαδικασία να αναλύσεις τον τρόπο με τον οποίο εστιάζεις σε κάτι και τον τρόπο με τον οποίο αφήνεις αυτό το λιλιπούτιο κάτι να γίνει τεράστιος, γιγαντωμένος φόβος πίσω από κάθε σου περαιτέρω επιλογή / κίνηση / απόφαση.
Κάπου εδώ θα πρέπει να ομολογήσω πως όχι, δεν θεωρώ τα πάντα ισότιμα σε αξία σε τούτη τη ζωή. Καθετί έχει τη θέση και το ρόλο ή πρέπει να έχει τη θέση και το ρόλο που του αρμόζει, έτσι ώστε να είναι λειτουργικό στην πορεία και στην εξέλιξή μας.
Τουτέστιν: όσον αφορά στο παράδειγμά μας, έχει κάποια αξία το να εστιάσεις στα δυο κιλά που έδειξε επιπλέον η ζυγαριά σου σήμερα; ναι, έχει κάποια αξία. Τόση, ώστε πιθανότατα από σήμερα να προσέξεις λίγο παραπάνω τη διατροφή και την άσκησή σου και να προβείς σε υγιεινές επιλογές, έτσι ώστε να νιώσεις καλύτερα και να μην αφήσεις τα δυο κιλά να γίνουν δώδεκα, κάτι που θα έχει πλέον άλλης βαρύτητας αξία στην ανάλυση που θα κάνεις. Πέραν τούτου, βρίσκεις ότι τα δυο κιλά επιπλέον είναι ή θα πρέπει να είναι ικανά να αποκλείσουν κοινωνικά έναν άνθρωπο, να τον κάνουν να χάσει τη διάθεσή του για μια ολόκληρη ημέρα, να του στερήσουν τη δυνατότητα να περάσει καλά; Αυτό θα πρότεινες, δηλαδή, σε έναν δικό σου άνθρωπο; τα δυο επιπλέον κιλά σημαίνουν ότι κάποιος /α ξαφνικά έπεσε στην αναξιότητα; ότι ο κόσμος τον/ την βλέπει με άλλα μάτια, δηλαδή τον / την κρίνουν αρνητικά για κάποιο λόγο; Θεωρείς ότι αυτός είναι ο ενδεδειγμένος τρόπος ανάλυσης του πραγματικού δεδομένου, της διαπίστωσης δηλαδή ότι έχεις βάλει δυο κιλά επιπλέον;
Εξ’ άλλου, μια και το αναλύεις, μια κι εστιάζεις ιδιαίτερα στο θέμα. Κάνε μόνος/η τους υπολογισμούς. Είχες απώλεια 40 κιλών και έχεις πάρει μόλις δυο κιλά. Άρα είσαι σε επίπεδο απώλειας 38 κιλών και μπορείς να φτάσεις και πάλι στα μείον 40.
Τι σε εμποδίζει να σκεφτείς με βάση την προτέρα επιτυχία σου; τι σε κάνει να βάζεις στο κέντρο τα 2/40 που συνιστούν…την «αποτυχία» της ημέρας;
Το παρόν άρθρο είναι απλά ένα άρθρο προβληματισμού. Η πρότασή μου είναι η εξής. Κάθε φορά που «πιάνουμε» τον εαυτό μας να νιώθει θλίψη και μια τάση εσωστρέφειας ή απόσυρσης, μια περίεργη, ενίοτε ακατανόητη μελαγχολία, έχει νόημα να σταθούμε λίγο και να προσπαθήσουμε:
α) να βρούμε τι κρύβεται ως κέντρο, ως ιδέα, ως αυτόματη σκέψη πίσω από αυτήν την μελαγχολία (στο παράδειγμά μας = έβαλα δυο κιλά, το υποσυνείδητο επέστρεψε στην εποχή του τραύματος της παχυσαρκίας, «κόλλησα» γνωστικά / συναισθηματικά και νιώθω αμέσως παχύσαρκος/η)
β) να μπούμε στη διαδικασία να αναλύσουμε τον τρόπο που σκεπτόμαστε, δηλαδή να δουλέψουμε σε επίπεδο «μεταγνωσίας» (metacognition), ίσως να επεξεργαστούμε δηλαδή τον τρόπο που σκεπτόμαστε ακριβώς επάνω στον τρόπο που σκεπτόμαστε με αυτόματο τρόπο (στο παράδειγμά μας να αναλύσουμε κατά πόσον αυτά τα δυο κιλά μπορούν να λειτουργήσουν ως «σημειοδότες» παχυσαρκίας, αποτυχίας, απαξίας κι αν εξαρχής επί του πραγματικού μπορούν να συγκριθούν με την εποχή της παχυσαρκίας των +40 κιλών)
γ) να προσπαθήσουμε να βρούμε εναλλακτικούς τρόπους επεξεργασίας της αντικειμενικής πληροφορίας που υπάρχει στο συνειδητό μας επίπεδο (στο παράδειγμά μας αναλύουμε ακριβώς τι σημαίνουν αυτά τα 2 κιλά επιπλέον βάρος στην πραγματικότητα για έναν μέσο άνθρωπο και πώς θα ήταν λογικό να αντιμετωπιστούν από τον μέσο άνθρωπο)

Leave a Reply

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.